{"id":1678,"date":"2017-03-07T17:20:46","date_gmt":"2017-03-07T17:20:46","guid":{"rendered":"http:\/\/www.pvdlende.deds.nl\/?p=1678"},"modified":"2017-03-07T17:20:46","modified_gmt":"2017-03-07T17:20:46","slug":"accelerationisten-voor-robotisering-en-tegen-het-arbeidethos","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/www.stellingwerven.dds.nl\/herinneringenpietvanderlende\/2017\/03\/07\/accelerationisten-voor-robotisering-en-tegen-het-arbeidethos\/","title":{"rendered":"Accelerationisten voor robotisering en tegen het arbeidethos"},"content":{"rendered":"\n\t\t\t\tAccelerationisme, wat is dat nu weer? De accelerationisten of\n \u201cversnellingsaanhangers\u201d worden zo genoemd, omdat ze vinden dat de\ntechnologische ontwikkelingen best sneller zouden kunnen verlopen. Dat\nkan volgens hen veel sneller en vooral: heel anders. Er zijn\nconservatieve en progressieve accelerationisten. Het boek \u201cInventing the\n future\u201d, geschreven door Nick Srnicek en Alex Williams, behoort tot de\nprogressieve stroming. Uit het boek blijkt dat automatisering en\nrobotisering helemaal niet zo snel gaan als wel zou kunnen. Zo is in de\nindustrie in de VS nog maar in tien procent van de bedrijven een robot\ningevoerd, terwijl dat in andere fabrieken ook wel zou kunnen.<\/strong><\/p>\n\n\n\n
\"\"\/<\/figure><\/div>\n\n\n\n

Vooralsnog is het voor de kapitalisten echter goedkoper om mensen het\n werk te laten doen, vanwege de lage lonen en de flexibilisering van de\narbeid. De accelerationisten eisen dat zoveel mogelijk\nproductieprocessen zoveel mogelijk worden gerobotiseerd. Maar het\nkapitalisme en de wetmatigheden die daarbij gelden, zit dat streven\nflink in de weg.<\/p>\n\n\n\n

Utopie<\/strong><\/p>\n\n\n\n

In het boek wordt gesteld dat een links programma met perspectief er als volgt uit moet zien:
\n1. volledige werkloosheid en volledige robotisering van alle productieprocessen eisen;
\n2. felle kritiek leveren op het westerse arbeidsethos, waarbij betaald\nwerk wordt beschouwd als zaligmakend en de enig mogelijke bron van\nontplooiing en inkomensvoorziening;
\n3. de invoering van een universeel leefbaar basisinkomen;
\n4. drastische arbeidstijdverkorting met behoud van loon, waarbij de\nvoorkeur van de auteurs uitgaat naar verlenging van het weekend,\nbijvoorbeeld met een vrije vrijdag als begin.
\nEen onhaalbare utopie, niet te betalen, droom maar lekker verder en dit\nwordt niks? De auteurs betogen dat links zijn utopisch perspectief is\nkwijtgeraakt, en dat dit een van de oorzaken voor haar teloorgang is.\nZij leggen dat uit aan de hand van een analyse van de opkomst en de\ntriomf van het neo-liberalisme. Aanvankelijk was dat een obscure\nstroming in de economie en vormde het keynesianisme de dominante\nhoofdmoot. Maar vanaf de jaren vijftig van de vorige eeuw bouwden de\nneo-liberalen vanuit de Mont Pellerin Society geduldig aan een\ninfrastructuur die hun idee\u00ebn over de hele wereld moest verspreiden en\ndie het neo-liberalisme hegemoniaal moest maken. Daarbij speelden\ndenktanks een belangrijke rol.<\/p>\n\n\n\n

De neo-liberalen hebben zich in eerste instantie niet gericht op de\ngrote groep, maar op de elites die de landen besturen. Die\nmaatschappelijke bovenlaag moest worden overgehaald. Er werden\nonderzoeksinstituten opgericht of ge\u00efnfiltreerd, waarbij de aanhangers\nvan de neo-liberale theorie\u00ebn hun gedachtegoed als de enige oplossing\nnaar voren schoven, op basis van \u2018wetenschappelijk\u2019 onderzoek. Toen\nbegin jaren tachtig van Thatcher en Reagan aan de macht kwamen, hadden\nde neo-liberalen aan de zijlijn al meer dan vijftien jaar geduldig\ngewerkt aan de opbouw van hun infrastructuur. De argumentatie en de\nframing van belangrijke koppelingen, zoals neo-liberalisme + vrijheid =\ndynamische vooruitgang, lagen klaar voor de wereldleiders, die dat\nvervolgens hegemoniaal hebben gemaakt.<\/p>\n\n\n\n

De neo-liberale denktanks bekommerden zich aanvankelijk niet om de\nhaalbaarheid van hun plannen. Nadat ze een deel van de elite hadden\novergehaald met gemakkelijk te lezen neo-liberale utopie\u00ebn in korte\ngeschriften, richtten ze zich op de rest van de bevolking, waarbij\nsteeds meer mensen overtuigd raakten van de juistheid van de theorie\u00ebn\nen waarbij het onderwijs een belangrijke rol speelde. De denktanks\norganiseerden uitgebreide opleidingen voor studenten aan de\nuniversiteiten, de toekomstige managers. Overtuigd van de neo-liberale\nopvattingen gingen die verder met het verspreiden ervan. Ze zagen de\nutopie\u00ebn als een soort stip aan de horizon waar naartoe gewerkt moest\nworden en waarbij alle tussenstappen aan de hand van die stip aan de\nhorizon beoordeeld moesten worden. De neo-liberalen waren aanvankelijk\nzeer verdeeld over diverse al dan niet te nemen maatregelen. Ze bouwden\naan een flexibele theorie waarin voor verschillende stromingen van het\nneo-liberalisme plaats was, vanuit de utopie\u00ebn die ze ontwikkelden.<\/p>\n\n\n\n

Surplus aan \u2018overbodigen\u2019<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Wat betekent de inzet van nieuwe utopie\u00ebn op basis van de genoemde\neisen voor de actualiteit? De neo-liberalen analyseerden de economische\nen sociale ontwikkelingen in de jaren zestig en zeventig, toen weinigen\nnog van het neo-liberalisme hadden gehoord. Ze constateerden dat het\nkeynesianisme geen antwoorden had op ontwikkelingen in het kapitalisme\ndie toen aan de gang waren. Er was stagflatie, inflatie met een groei\nvan de massawerkloosheid. De neo-liberalen dachten erover na hoe dit\nprobleem via hun theorie\u00ebn kon worden gemanaged. Dat versterkte de\nsuggestie dat hun opvattingen moesten worden doorgevoerd.<\/p>\n\n\n\n

Naar analogie van de neo-liberalen analyseren de auteurs van\n\u201cInventing the future\u201d de huidige problematiek. Wereldwijd is er sprake\nvan de groei van een surplus aan potenti\u00eble arbeidskrachten, die om\ndiverse redenen niet meer door de kapitalistische productie kunnen\nworden opgenomen. Er is een groeiende groep \u2018overbodigen\u2019, die niet meer\n via de koninklijke weg van de betaalde arbeid in hun onderhoud kunnen\nvoorzien. De politiek van de staat bestaat eruit om deze steeds\ngroeiende groep economisch \u2018overbodigen\u2019 te managen, eronder te houden,\nte reguleren vanuit een oogpunt van openbare orde, zonder het probleem\nop te lossen. Dat geldt voor wat \u201ceconomische vluchtelingen\u201d worden\ngenoemd en de grenscontroles voor de een en toegang vanuit Oost-Europa\nop de westerse arbeidsmarkt voor de ander. Maar ook voor bijvoorbeeld de\n bijstandsgerechtigden die onder de Participatiewet vallen. Het managen\nvan het surplus aan \u2018overbodige\u2019 arbeidskrachten heeft deels een\nloondrukkende functie en deels een functie voor het bijdragen aan de\nafbraak van andere arbeidsvoorwaarden en sociale voorzieningen.<\/p>\n\n\n\n

Dat surplus kan worden ingedeeld in verschillende groepen. Er zijn\nmensen die helemaal niets hebben en die zijn aangewezen op de informele\neconomie om te overleven. En er zijn groepen die nog werk hebben of die\ntoegang hebben tot wat er over is van de sociale zekerheid. De discussie\n daarover, ook binnen links, blijft hangen in de dagelijkse actualiteit\nvan relatieve belangentegenstellingen tussen verschillende groepen,\nwaarbij een bijdrage wordt geleverd aan het sleutelen aan hun onderlinge\n verhoudingen en rechten en plichten, zonder dat te overstijgen om zo\neen daadwerkelijke oplossing voor iedereen te vinden. Via een utopisch\nperspectief, zoals de neo-liberalen dat hebben ontwikkeld, weliswaar in\neen heel andere richting, moeten we bouwen aan een alternatief dat een\nmenswaardig bestaan voor allen opeist. Dan kunnen \u2013 net als bij de\nsocialisten voor de Tweede Wereldoorlog \u2013 onze tussenstappen worden\nbeoordeeld aan de hand van het uiteindelijke doel en de weg ernaar toe.<\/p>\n\n\n\n

Horizontalisme<\/strong><\/p>\n\n\n\n

De auteurs van het boek suggereren dat links veel van de\nneo-liberalen kan leren. Ook wij moeten ons in eerste instantie niet\nbekommeren om de haalbaarheid van onze oplossingen, maar voorbij de\ndictatuur van de actualiteit bouwen aan een kennis-infrastructuur,\nwaarbij via platforms van denkgroepen met gebruikmaking van internet en\nandere moderne communicatietechnologie\u00ebn de opvattingen en oplossingen\ndie wij voorstaan, langzaam worden verspreid. Daarbij formuleren de\nauteurs naast de mogelijke eisen die hierboven werden genoemd nog een\npaar uitgangspunten.<\/p>\n\n\n\n

De auteurs analyseren niet alleen de klassieke socialistische\nstromingen, zoals die van invloed waren voor de Tweede Wereldoorlog, en\nde sociaal-democratie met haar omarming van het keynesianisme, maar ook\nde nieuwe sociale bewegingen sinds 1968, en de nieuwe bewegingen in meer\n recente tijd, zoals de mondialiseringsbeweging en de Occupy-beweging.\nZe constateren dat die nieuwe sociale bewegingen niet een duurzaam\nantwoord hebben kunnen formuleren op de teloorgang van de socialistische\n bewegingen en de sociaal-democratie, en het verval van het communisme\nin Oost-Europa. Ze vragen zich af hoe dat komt.<\/p>\n\n\n\n

Daarbij leveren ze kritiek op wat ze noemen \u201cfolkpolitics\u201d, volgens\nhen het uitgangspunt van de nieuwe sociale bewegingen tot nu toe. Wat\nzijn daar de kenmerken van? In de eerste plaats de verheerlijking van\nhet horizontalisme. Dat betekent dat verticale organisatiestructuren met\n een hi\u00ebrarchische representatie van een achterban door gekozen\nvertegenwoordigers in een soms bureaucratische organisatie of via\nverkozen organen van parlementaire snit werden verworpen. Beslissingen\nmoeten worden genomen in algemene vergaderingen mer face to\nface-relaties, waar iedereen een gelijke stem heeft en net zolang\ngediscussieerd wordt tot er een consensus ontstaat. Er wordt naar\ngestreefd dat niemand in die algemene vergaderingen meer macht heeft dan\n de ander, en iedere beslissing moet in die algemene vergadering worden\ngenomen. In de tweede plaats is er volgens de auteurs de verheerlijking\nvan het kleinschalige en het lokale. Klein en lokaal is mooi en\nmilieuvriendelijk, grootschalig en mondiaal is verwerpelijk, leidt tot\nhet slepen met goederen over de wereld, wat zeer milieuvervuilend is.\nGrootschalige productiestructuren op basis van mondiale productie van\nonderdelen van het product worden verworpen.<\/p>\n\n\n\n

Organisatiestructuren<\/strong><\/p>\n\n\n\n

De auteurs van het boek zien deze uitgangspunten als de\norganisatorische blokkades voor het verder verspreiden van de sociale\nbewegingen tot een machtige stroming, die de ontwikkelingen in de wereld\n zou kunnen be\u00efnvloeden. Het horizontalisme betekent in veel gevallen in\n de eerste plaats vaak een impliciete uitsluiting van sommige groepen.\nOm deel te nemen aan de vaak lang durende algemene vergaderingen bij een\n actie, zoals een bezetting of een staking, wordt van de deelnemers veel\n energie en tijd gevraagd. En kennis en vaardigheden om het geheel te\nkunnen overzien. Veel mensen hebben die tijd, energie, kennis en\nvaardigheden niet, en worden zo uitgesloten.<\/p>\n\n\n\n

In de tweede plaats leidt het ver doorgevoerde horizontalisme ertoe\ndat de discussie beperkt blijft tot de situatie van de bezetting zelf en\n de voortzetting ervan. Dergelijke organisatiestructuren zijn ongeschikt\n om een antwoord te formuleren op de abstracte en complexe mondiale\nstructuren van nu in het neo-liberalisme en in de kapitalistische\nproductie, die alleen begrepen en bestreden kunnen worden door meer\ngeavanceerde organisatiestructuren op te zetten.<\/p>\n\n\n\n

De verheerlijking van het lokale en kleinschalige leidt ertoe dat\ngeen samenwerkingsverbanden op grotere schaal ontstaan die gemanaged\nworden. De Occupy-beweging slaagde er niet in om coalities met andere\ngroepen aan te gaan en een duurzame co\u00f6rdinatie te bewerkstelligen\ntussen de diverse Occupy-groepen. De auteurs plaatsen verder vraagtekens\n bij de veronderstelde milieuvriendelijkheid van lokale productie, die\nvaak als een soort dogma in de milieubeweging wordt gehanteerd. Ze geven\n voorbeelden van productie die beter mondiaal georganiseerd kan worden.\nDit zijn onder meer de redenen waarom de nieuwe sociale bewegingen wel\nsuccessen hebben geboekt bij het doorvoeren van verbeteringen op\nbescheiden schaal, bijvoorbeeld het openhouden van een bibliotheek, het\naangaan van convenanten met grote bedrijven over de uitgangspunten van\nde productie of het invoeren van sociale milieuvriendelijke\ndoelstellingen in een klein deel van de kapitalistische productie door\nmiddel van kleinschalige milieuvriendelijke productie. Maar die\nbewegingen zijn er niet in geslaagd om het neo-liberalisme werkelijk\nfundamenteel uit te dagen en te be\u00efnvloeden. Ondanks de sociale\nbewegingen gingen de neo-liberale ontwikkelingen gewoon door. Dat\nvereist een utopisch perspectief op basis van organisatiestructuren\nwaarin bureaucratie als neutraal middel, representatie en hi\u00ebrarchische\nstructuren ook aanwezig zijn om een effectieve macht voor een betere\nwereld op te bouwen.<\/p>\n\n\n\n

Cyborgs<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Na lezing van het boek heb ik wel wat bedenkingen. De verheerlijking\nvan de technologische vooruitgang bijvoorbeeld loopt in het boek uit op\nde veronderstelling dat we open zouden moeten staan voor de ontwikkeling\n van cyborgs, half mens, half machine. Nou, ik weet het niet, hoor. Dat\nlijkt me toch een idee waar haken en ogen aan zitten. In de tweede\nplaats is het maar de vraag of de voorgestelde aanpak van de auteurs\nwerkt. Hun analyse van de opkomst van het neo-liberalisme is een beetje\neen samenzweringsachtige theorie, waarbij een klein obscuur groepje\ngelijkgezinden door slim manoeuvreren erin zou zijn geslaagd om hun\ntheorie hegemoniaal te maken. De auteurs zeggen in dit verband zelfs dat\n de kapitalisten eerst helemaal niet waren ingenomen met de oplossingen\ndie de neo-liberalen voorstelden. In hoeverre sloot de theorie dan toch\nnaadloos aan op de problemen die de kapitalisten ondervonden bij de\naccumulatie van hun kapitaal en in hoeverre zal een andere alternatieve\ntheorie, die frontaal tegen die belangen ingaat, dezelfde successen\nboeken?<\/p>\n\n\n\n

\u201cInventing the future: postcapitalism and a world without work\u201d,\nNick Srnicek en Alex Williams. Uitgeverij: Verso Books, \u20ac 11,49. ISBN:\n9781784786229.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Piet van der Lende<\/p>\n]]>\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\t\t\t\t\t\t<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[27],"tags":[],"class_list":["post-1678","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-geen-categorie"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.stellingwerven.dds.nl\/herinneringenpietvanderlende\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1678","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.stellingwerven.dds.nl\/herinneringenpietvanderlende\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.stellingwerven.dds.nl\/herinneringenpietvanderlende\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.stellingwerven.dds.nl\/herinneringenpietvanderlende\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.stellingwerven.dds.nl\/herinneringenpietvanderlende\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1678"}],"version-history":[{"count":0,"href":"http:\/\/www.stellingwerven.dds.nl\/herinneringenpietvanderlende\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1678\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.stellingwerven.dds.nl\/herinneringenpietvanderlende\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1678"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.stellingwerven.dds.nl\/herinneringenpietvanderlende\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1678"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.stellingwerven.dds.nl\/herinneringenpietvanderlende\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1678"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}