Gijs Herderschee is\ner ingetrapt. Toch een ervaren Volkskrant journalist. Woensdag 22\njuni schreef hij op de voorpagina van de Volkskrant: \u2018Kabinet\nversoepelt de regels voor bijstand\u2019. Een juichend artikel over de\nmaatregelen op het gebied van de Participatiewet die Minister\nSchouten dinsdag in een brief aan de Tweede Kamer aankondigde. Uit de\ntekst: \u2018Het roer gaat om in de bijstand\u2019. En \u2018de plannen zijn\neen trendbreuk\u2019. De teneur van het artikel is, dat allerlei\nmaatregelen genomen worden om het bijstandsregime te versoepelen. Op\npagina 11 een paginagroot interview met de minister, die zonder\ntegenwerping de gelegenheid krijgt haar propagandaverhaaltje te\nhouden over hoe sociaal dit kabinet in het algemeen en zijzelf in het\nbijzonder is. Ook andere media hebben dit beeld neergezet. En ook\nlobbyisten, die de deur bij politici platlopen om positieve\nveranderingen in de bijstand te bewerkstelligen door het aanvragen\nvan argumenten in discussies, trapten erin. Joris Barendrecht,\nBeleidsmedewerker\nIeder(in) (Arbeid),\ntwitterde: \u2018De\ntoon van de brief stemt hoopvol: -vertrouwen weer centraal -eenvoud\n-toereikend bestaansminimum -passende ondersteuning\u2019. En\nin een andere tweet: \u2018Het\nmanifest van de werkcoalitie en de gesprekken lijken gehoor te\nvinden. We houden de uitwerking natuurlijk goed in de gaten. \u2018.\n<\/p>\n\n\n\n
Maandag\n27 juni al gaat de vaste Kamercommissie voor Sociale Zaken erover\npraten. Betekenen\nde voorstellen inderdaad veel hoopvolle positieve veranderingen? Een\ntwitteraar: \u2018Beeldvorming versus inhoud. Een bekende ex landbouw\nminister weet hier alles van\u2019. Tijd dus om de voorstellen eens\nkritisch onder de loep te nemen<\/p>\n\n\n\n
De\nprincipes van de bijstand<\/p>\n\n\n\n
Eerst\nin zijn algemeenheid een opmerking over bijstand. Ooit, in een grijs\nverleden bestond er een tamelijk gesloten sociaal zekerheidssysteem,\nmet AOW als je 65 wordt, WAO als je arbeidsongeschikt wordt en AAW\neen volksverzekering tegen arbeidsongeschiktheid,\nvoor de mensen die niet werkten en verzekerd waren toen ze ziek\nwerden. Er was weliswaar ook toen al een kortdurende Werkloosheids\nWet, maar er was ook de WWV, voor mensen die langer werkloos waren.\nDe bijstand was echt alleen bedoeld als een tijdelijke noodmaatregel\nvoor mensen die onverhoopt toch door de mazen van de wet vielen. Het\nwas van het begin af een regeling, als noodoplossing, waarbij je alle\nandere bronnen van inkomsten moest verrekenen met de uitkering en\nwaarbij kostenbesparingen (de partnertoets) tot lagere uitkeringen\nleidden. De\nminister doet in haar brief net, of deze situatie nog bestaat. De\neerste zin van de brief: \u2018in Nederland hebben we een uitgebreid\nstelsel van sociale zekerheid, met als vangnet de bijstand;\nondersteuning voor wie (tijdelijk) niet zelf in de noodzakelijke\nkosten van het bestaan kan voorzien\u2019. Nee, beste minister,\nmet het wegbezuinigen van de sociale zekerheid is\nde bijstand allang geen laatste redmiddel en\nvangnet meer\nvoor\neen kleine groep als\ner geen andere mogelijkheden zijn. Velen, waaronder langdurig\nwerklozen en arbeidsongeschikten, moeten een beroep doen op bijstand\nom in hun levensonderhoud te voorzien omdat\nze niet in aanmerking komen voor andere sociale zekerheidswetten. Zij\nzijn gedwongen tot in lengte van dagen onder het hierboven geschetste\nbijstandsregime te leven. Er\nzitten inmiddels bijna een half miljoen mensen in de bijstand. De\nhierboven genoemde principes – andere inkomsten moeten verrekend\nworden en kostenbesparingen leiden tot een lagere uitkering –\nbetekenen,\ndat vele duizenden permanent\nin armoede moeten leven\nzonder perspectief om eruit te komen. De Participatiewet is de\nnieuwste strenge bijstandswet, die leidde tot schrijnend onrecht, bij\nde verrekening van inkomsten en kosten besparingen. Gemeenten namen\nbelachelijke maatregelen en legden boetes op zoals bij de vrouw uit\nWijdemeren die in de publiciteit kwam en die wat boodschappen van\nhaar moeder kreeg. De voorstellen van minister Schouten hebben de\nbedoeling, dit bijstandsregime wat te vereenvoudigen en\nrechtvaardiger te maken, door op verschillende terreinen tijdelijke\nuitzonderingen toe te staan en\nbepaalde bronnen van inkomsten gedeeltelijk vrij te laten.\nMaar\nde meeste maatregelen zijn allang jurisprudentie. Dat wordt hieronder\nuitgelegd. Aan\nde hoofdprincipes van de bijstand wordt verder weinig gesleuteld.\nVoorstellen\nvoor het afschaffen van de partner- en vermogenstoets en de\nkostendelersnorm worden genegeerd. Dit\nleidt tot wat minister Schouten in het Volkskrant interview als haar\ndilemma formuleert. Over\nhet gedoe met giften ontvangen zegt ze: \u2018Mijn\ndilemma is nu dit: als ik het vastzet op een bedrag en het is zo dat\niemand net daarboven iets krijgt, wat betekent dat dan? . We willen\ndit snel regelen, maar simpel een grens trekken levert in de praktijk\nnieuwe vraagstukken op\u2019. Met andere woorden: de aanpak van de\nminister in de beperkte\nvoorstellen\ndie ze nu doet verschuift de problemen een beetje, maar ze blijven\nbestaan en het uitzicht op schrijnende onrechtvaardige situaties\nblijft hetzelfde. Op deze manier een onoplosbaar probleem.\n<\/p>\n\n\n\n
Minimale\nveranderingen<\/p>\n\n\n\n
Het\neerste wat opvalt is, dat het bij nadere beschouwing gaat om minimale\nveranderingen die voor een groot gedeelte in veel gemeenten al zijn\ningevoerd of\nvaste jurisprudentie zijn.\nVeel\nmaatregelen hebben betrekking op vereenvoudiging van het\nadministratieve proces, dus eigenlijk ondergeschikte punten. Er\nkomt\neen\nregeling dat je giften tot een bepaald bedrag mag houden maar dat\nstaat allang in de wet en dat\nis in veel gemeenten allang praktijk. Verder worden allerlei\nknellende maatregelen\nniet afgeschaft\nmaar\neen beetje versoepelt. De kostendelersnorm blijft\ngehandhaafd,\nmaar je mag voortaan alleen in noodgevallen als bijstandsgerechtigde\niemand tijdelijk in huis nemen zonder dat de kostendelersnorm wordt\ntoegepast. Maar\nja, wat is tijdelijk?? En\nook deze \u2018maatregel\u2019 is in de jurisprudentie allang praktijk. Als\nbijvoorbeeld je huis voor 4 weken verbouwd wordt, en je trekt dan in\nbij je ouders, dan is de kostendelersnorm niet van toepassing. Het\ngaat erom, waar je je hoofdverblijf hebt, en als dat in feite niet\nverplaatst wordt, komt de kostendelersnorm niet eens in beeld. En\ninkomsten uit hobbymatig verkoop worden volgens vaste jurisprudentie\nallang niet meer\ntot de middelen gerekend. Ook op het gebied van geldleningen is al\njurisprudentie. Ook geldleningen worden niet tot de middelen gerekend\nals het aan bepaalde voorwaarden voldoet. Deze zogenaamde\nversoepelingen van\nde minister zijn\nin feite een codificatie van uitspraken van de Centrale Raad van\nBeroep. Wat de minister in feite doet, is aan allerlei dingen\nmaximumbedragen gaan koppelen en daarmee neemt ze de vrijheid van\ngemeentes weg. Dat is in strijd met dat de minister wil dat er\nmaatwerk wordt geleverd. Feitelijk\nveranderd er weinig, maar het is zeer de vraag of de kwantitatieve\nnormen die de minister nu aan de bestaande praktijk wil toevoegen een\nverbetering zullen betekenen. En\nverder: er\nis de zeer strenge inlichtingenplicht die tot schrijnend onrecht\nleidt, omdat zij zeer ruim geformuleerd is en je zo ongeveer alles\nwat je maar ontvangt en andere informatie moet doorgeven op straffe\nvan stopzetting van de uitkering en boetes, er gaat een beetje aan\ngesleuteld worden, waarbij het beleid van de Sociale Verzekerings\nBank en de gemeenten gelijk getrokken wordt want er schijnen\nblijkbaar verschillen in te zitten.\n<\/p>\n\n\n\n
Rechten\nvan werkzoekenden<\/p>\n\n\n\n
De\nrechten van werkzoekenden worden niet versterkt, bijvoorbeeld door\nherinvoering van het begrip passende arbeid. Nu moet de\nbijstandsgerechtigde die niet ziek is of gedeeltelijk ziek alle\ngangbare arbeid aanvaarden. Dit is zo ongeveer alles waar je maar aan\nkunt denken, behalve prostitutie. Ook ontbreekt het besef, dat\nbijstandsgerechtigden gedwongen kunnen worden flexibele onderbetaalde\ndeeltijdbaantjes te aanvaarden. Hetgeen\nde verslechtering van arbeidsvoorwaarden versterkt\nomdat de werkgevers gemakkelijker op hun voorwaarden werkzoekenden\nkunnen aannamen. Het beleid bevordert zo de afbraak van\narbeidsvoorwaarden en omstandigheden. Bij\nde cohortaanpak in Amsterdam bleek, dat bijstandsgerechtigden\nmachteloos staan tegenover de almacht van de klantmanager die je tot\nvan alles en nog wat probeert te dwingen en dat van redelijk overleg\nen maatwerk niets terecht komt. In veel gevallen probeert de\nklantmanager – die vaak maar zeer beperkt tijd heeft –\nbijstandsgerechtigden een traject op te leggen of allerlei\nverplichtingen, hetgeen tot veel klachten leidt over de houding van\nde klantmanager en\nfrustraties en slapeloze nachten bij de bijstandsgerechtigden, die\nsoms extra ziek worden en het moeras ingeduwd in plaats van verder op\nde been geholpen. Dit speelt ook in andere gemeenten. Alleen\nversterking van de rechtspositie van de werkzoekende kan dit\nvoorkomen, maar zoals gezegd, de minister doet geen voorstellen.\n\n<\/p>\n\n\n\n
Mantelzorgers\nen extra verplichtingen<\/p>\n\n\n\n
Een\nspecifieke problematiek ook in dit verband is de positie van\nmantelzorgers. Er wordt gezegd dat bijstandsgerechtigden die geen\nkans hebben op de arbeidsmarkt mantelzorg mogen verrichten. Bij\nmensen die wel kunnen werken ligt dat moeilijker. Dit klemt des te\nmeer, daar de gezondheidszorg en de hulpverlening vaak lange\nwachtlijsten kent of anderszins moeilijk toegankelijk is, en\nbijvoorbeeld bejaarde ouders een noodgedwongen beroep moeten doen op\nhun kinderen. In deze en vergelijkbare situaties zou de mogelijkheid\nmoeten komen de sollicitatieplicht op te heffen, maar de minister\nkomt er niet mee, en dus is alles weer afhankelijk van de almachtige\nklantmanager, die iemand die in zo\u2019n situatie zit kan maken en\nbreken. Het\nlijkt erop dat ook deze minister de bijstandsgerechtigden zoveel\nmogelijk wil dwingen gangbare arbeid of vrijwilligerswerk te\naanvaarden, door het opleggen van allerlei extra verplichtingen. Voor\nhet uit de wet halen van de verplichte tegenprestatie worden geen\nvoorstellen gedaan. Maar wel komen\ner maatregelen om de nu nog voornamelijk generieke\narbeidsverplichtingen meer toe te spitsen op de situatie van de\nbijstandsgerechtigde. Daardoor zou de bijstandsgerechtigde de\nverplichtingen als re\u00ebel ervaren, \u2018wat de effectiviteit ten goed\nkomt\u2019. Ja, daar gaat het om. Hoe kunnen we de bijstandsgerechtigde\neffectief onder druk zetten? Menige klantmanager weet er wel raad\nmee. En dan komen er specifieke extra verplichtingen voor\nbijstandsgerechtigden met \u2018een grote afstand tot de arbeidsmarkt\u2019.\nDeze specifieke verplichtingen zijn erop gericht om meedoen\n(participatie) te stimuleren, zo mogelijk met als uiteindelijk\nperspectief arbeidsinschakeling, en op periodiek contact met de\ngemeente (voorkomen van isolement). Met\nandere woorden: ook langdurig werklozen en arbeidsongeschikten moeten\nsterker onder druk gezet worden te dansen naar de pijpen van de\nnamens de almachtige overheid optredende klantmanager zonder dat hun\nrechten zijn geformuleerd. Specifieke\nverplichtingen op periodiek contact met de gemeente kunnen door\ngemeenten misbruikt worden om iemand te pas en te onpas op te roepen,\nzonder concrete aanleiding, met het argument \u2018we willen isolement\nvoorkomen\u2019 maar in werkelijkheid om bijvoorbeeld vast te stellen\ndat iemand niet wat te lang op vakantie is geweest zonder\ntoestemming. Met andere woorden: de touwtjes worden strakker\naangehaald en\nde controles worden uitgebreid.\n<\/p>\n\n\n\n
De\nconclusie moet luiden dat in tegenstelling tot de berichten die in de\nmedia verschenen er helemaal geen fundamentele beleidsomslag is.\nIntegendeel, de bijstand wordt nog strakker en geraffineerder en\nmeer vanuit het Rijk geregeld.\n<\/p>\n\n\n\n
Piet\nvan der Lende
\n
\n
\n\n<\/p>\n]]>\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
\t\t\t\t\t\t<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[27],"tags":[],"class_list":["post-2002","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-geen-categorie"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.stellingwerven.dds.nl\/herinneringenpietvanderlende\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2002","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.stellingwerven.dds.nl\/herinneringenpietvanderlende\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.stellingwerven.dds.nl\/herinneringenpietvanderlende\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.stellingwerven.dds.nl\/herinneringenpietvanderlende\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.stellingwerven.dds.nl\/herinneringenpietvanderlende\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2002"}],"version-history":[{"count":0,"href":"http:\/\/www.stellingwerven.dds.nl\/herinneringenpietvanderlende\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2002\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.stellingwerven.dds.nl\/herinneringenpietvanderlende\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2002"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.stellingwerven.dds.nl\/herinneringenpietvanderlende\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2002"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.stellingwerven.dds.nl\/herinneringenpietvanderlende\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2002"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}