Ivens kan het dak op

Update. Onderstaand stukje is 17-10 ’s avonds geschreven.
Via via kregen wij een reactie door van Daniël Peters, fractievoorzitter van de SP in Amsterdam op het bericht dat de SP werklozen zonnepanelen wil laten aanleggen op daken. We opperen in het stukje de veronderstelling, dat misschien werklozen dit moeten gaan doen zonder er loon voor te krijgen. Maar, zegt Peters, dat staat nergens en is ook niet waar. Wij willen mensen in de stad altijd fatsoenlijk loon bieden en dus voor salaris laten werken, bijvoorbeeld door zonnepanelen aan te leggen. Uiteraard gaat het daarbij om mensen die daartoe in staat zijn. Het is een duurzaam plan dat bovendien werklozen aan werk kan helpen. Best een mooi plan, al zeg ik het zelf. Aldus Daniël Peters.


Twee dagen geleden verscheen een opmerkelijk bericht in de Telegraaf, dat gretig door andere media werd overgenomen. Maar nog niet erg veel reacties heeft opgeroepen. Morgen wordt het verkiezingsprogramma van de SP Amsterdam gepresenteerd, en lijsttrekker Laurens Ivens vertelde er alvast wat over. Hij wil huiseigenaren verplichten zonnepanalen op hun dak aan te leggen. Wie niet meewerkt, krijgt een boete. Zo wil hij rigoreus een energietransitie bewerkstelligen. Een mooi voorstel, waar natuurlijk niets van terecht komt. Bezit is heilig in het kapitalisme, zeker met deze nieuwe regering en zoiets kun je niet gemeentelijk regelen. Maar ja, het zijn verkiezingen he. Nu wil Ivens die panelen door werklozen laten aanleggen. Het wordt uit de berichtgeving niet duidelijk, of ze dat met behoud van uitkering moeten doen, dus als dwangarbeider zeg maar, of dat ze ervoor betaald worden. En zo ja, hoeveel. Minimumloon buiten de CAO misschien? Het is even afwachten wat erover in het verkiezingsprogramma staat. De investeringen moeten ook weer niet teveel kosten, want de regeling is, dat de gemeente eerst de winst van de panelen opstrijkt om de investeringen terug te verdienen, en dan na 10 jaar of zo wordt de huiseigenaar eigenaar van de panelen. Dus dan heb je goedkope arbeidskrachten nodig.

Nu lopen er onder de werklozen heel wat deskundigen op allerlei gebieden rond, maar zonnepanelen met alle electra en dingen eromheen aanleggen op daken dat lijkt me toch een VAK. Werklozen die van niks weten omdat ze andere kennis en vaardigheden hebben kun je niet inzetten, dus dat wordt niks.

Het verhaal met de demagogische uitspraak ‘laat de werklozen het maar doen’ doet een beetje denken aan projecten in een wat verder verleden. In de tijd dat de gemeente nog in zee ging met particuliere reïntegratiebedrijven hadden ze een contract met het bedrijf Fourstar/Workstar van Bob Bergkamp. Bob streefde ook naar zulke ‘win-win’ situaties. Hij kocht een totaal gestripte lege loods in het Westelijk havengebied, om deze loods vervolgens door werklozen geheel te laten verbouwen tot onderwijsinstelling voor de omscholing van werklozen. De verbouwing moest als het ware het eerste ‘traject’ zijn voor de werklozen, die zo hun eigen faciliteit bouwden waarna ze konden worden omgeschoold. Dat was althans de bedoeling. Geheel onervaren werklozen, die nooit in de bouw hadden gewerkt werden de hal ingestuurd om die te gaan verbouwen. Met alle ongelukken van dien. Een werkloze zaagde zijn duim af met een zaagmachine en er gingen meer dingen mis. O.a. door persberichten van de Bijstandsbond kwam er een inval van de gemeentelijke bouw en woning toezicht, die ter plaatse werklozen aantroffen die net bezig waren een zeer belangrijke draagmuur in de hal af te breken. Bouw en woningtoezicht sloot daarop de hal en het project. Ze schijnen later nog wel kort open te zijn gegaan, maar van het project met win -win werd na enige tijd niets meer gehoord.

Piet van der Lende

Regeerakkoord? Ik geloof er geen barst van

Uit de reguliere media kon je in eerste instantie geen beoordeling destilleren van wat het regeerakkoord nou eigenlijk is. Er lekte voor publicatie van het akkoord van alles uit, maar een duidelijk beeld was er niet. Een soort geruis via de televisie en in de kranten, waarbij enkele puntjes er tamelijk willekeurig uitgepikt werden. Veel dingen eromheen werden verteld die niet belangrijk zijn. En er kwam geen echte mening naar voren over de achterliggende filosofie van het kabinet.

Of je nu de Volkskrant las of Dominique van der Heiden hoorde leuteren op de televisie, je wist nog steeds niks. En vooral rechtse politici en andere neoliberalen kwamen  aan het woord, zoals in De Wereld Draait Door.de vreselijke Barbara Baarsma, die nog meer richting het ongebreidelde kapitalisme wil. Het standpunt van de FNV – een scherpe veroordeling van het akkoord – moest ik vernemen via een email van de FNV zelf.

Frits Wester kwam in een avondvullend programma op RTL4 niet verder dan: ‘de mensen hebben iets van: eerst zien dan geloven, ze weten het niet’. Hij zegt verpleegkundigen, politieagenten en zo te hebben gesproken en ook hun organisaties (?). ‘Ach ja’, zegt hij, ‘er zijn altijd mensen die het niet genoeg vinden, de een zegt dit en de ander dat’.

Pas enige dagen na publicatie van het akkoord werd duidelijk, dat het een akkoord is dat desastreuze gevolgen zal hebben voor veel mensen in hun dagelijks leven. Geschrokken reacties van de FNV en van linkse politieke partijen maar ook van vele uitvoerende instanties en het maatschappelijk middenveld, in de gezondheidszorg, op het gebied van milieu en organisaties die opkomen voor politieke vluchtelingen of de belangen behartigen van huurders.

Gebrek aan visie op de problemen in de samenleving
In de inleiding van het akkoord geen woord over de sociale problemen die in de samenleving bestaan, zoals de bij de autonome ontwikkeling van het kapitalisme groeiende kloof tussen zeer rijk en zeer arm die moet worden tegengegaan. En de grote armoede van de daklozen, flexibele arbeidskrachten, een-ouder gezinnen, migranten, etc. Geen enkel besef spreekt uit de inleiding dat het kapitalisme op zijn minst beteugeld moet worden om die sociale problemen te lijf te gaan.

Men heeft een hekel aan tegenstellingen zegt men, we moeten alles samen doen, we moeten streven naar evenwichten, bla bla. Vervolgens worden in het akkoord een reeks van maatregelen opgesomd, waarbij opvalt, dat sommige voorstellen gedetailleerd en erg technisch zijn uitgewerkt, waaruit de grote invloed blijkt van lobbyisten en van de Haagse bureaucratie van vele topambtenaren. Natuurlijk wordt bij de samenstelling van een regeerakkoord altijd advies ingewonnen bij ambtenaren en belangenbehartigers, maar tussen de regels door komt dat in dit regeerakkoord wel heel sterk naar voren in de vele technische uitwerkingen, die de onderhandelaars waarschijnlijk zelf niet zo in hun hoofd hadden zitten.

Maatregelen
Ik ga niet alle maatregelen opsommen, maar noem die in relatie tot de bijstand. Het voornemen wordt geuit dat de gezamenlijke overheden zich de komende jaren zullen blijven inspannen voor de realisatie van de integrale aanpak, ‘dichtbij de burger’ voor mensen die het zonder ondersteuning niet redden. Middels de normeringssystematiek voor het Gemeente- en Provinciefonds komt er meer geld voor gemeenten beschikbaar. Over de inzet van deze middelen in het sociale domein worden programmatische afspraken gemaakt met gemeenten.

In het regeerakkoord wordt beschreven dat een extra inspanning is vereist om mensen in een kwetsbare positie een betere toekomst te geven. Als werken in een reguliere baan niet mogelijk is, moeten gemeenten arrangementen bieden voor beschut werk. Het budget voor activering van en dienstverlening aan mensen in een kwetsbare positie wordt verhoogd, waarmee voor 20.000 extra personen de mogelijkheid voor beschut werk ontstaat.

De extra middelen om de inzet op beschut werk te verstevigen, worden opgebracht door het instrument van loonkostensubsidies in de Participatiewet te vervangen door de mogelijkheid tot loondispensatie. Werkgevers kunnen daarmee onder het wettelijk minimumloon betalen, al naar gelang de verdiencapaciteit van de persoon in kwestie. De gemeente vult afhankelijk van de gemeentelijke inkomensvoorziening waar belanghebbende gebruik van maakt, het inkomen aan met een uitkering.
De extra arbeidsplaatsen voor beschut werk komen dus niet uit de Rijksmiddelen, maar uit de winst die de gemeenten zullen gaan maken op het tewerkstellen van bijstandsgerechtigden, gratis of onder het minimumloon. Uitbreiding van de dwangarbeid dus.

Strenger beleid
Behalve het buitenwerking stellen van de Wet op het Minimumloon voor bepaalde groepen wil de nieuwe regering afspraken over een ‘geïntegreerde aanpak’. Lees: uitvoerende instanties op het gebied van inkomen, gezondheidszorg, belastingen en hulpverleningsorganisaties moeten meer gaan samenwerken om gegevens uit te wisselen en de zaken op een bepaald persoon betrekking hebbende te coördineren, zodat je als het ware van verschillende kanten ‘in de tang’ wordt genomen.

Daarnaast wil de nieuwe regering strenger toezien op de uitvoering van bepalingen in de Participatiewet, die nu nog in veel gemeenten een dode letter zijn, omdat de gemeenten de bepalingen onuitvoerbaar achten of omdat men het er in de gemeente niet mee eens is. Het kabinet is voornemens om in gesprek te gaan met gemeenten over de wijze waarop zij uitvoering geven aan de reeds in de wet opgenomen verplichte tegenprestatie. Het lijkt erop, dat het nieuwe kabinet de gemeenten onder druk wil zetten om deze verplichte tegenprestatie in te voeren als dat nog niet het geval is. Verder wil men niet-vrijblijvende bestuurlijke afspraken maken met gemeenten over het vergroten van de beheersing van de Nederlandse taal van Nederlanders met een migratieachtergrond; anders gezegd: de voorwaarde dat je Nederlands spreekt om op de langere termijn bijstand te krijgen moet strenger worden nageleefd.

Zoals we hierboven zagen, is het wisselgeld van het nieuwe kabinet om de gemeenten tot medewerking te bewegen de inzet van wat extra financiele middelen voor de gemeenten. Nieuwkomers in Nederland krijgen het zwaar. Het kabinet wil:
-integratie met burgerschapswaarden (het zingen van het Wilhelmus en zo), en een verplicht leer- en (vrijwilligers) werktraject. Dus het werken met behoud van uitkering (dwangarbeid) dat ook al voor andere groepen bestaat, gaat in het bijzonder gelden voor nieuwkomers.
-een begeleide toegang tot de verzorgingsstaat: gemeenten innen de zorgtoeslag, huurtoeslag en bijstand gedurende de eerste 2 jaar en de nieuwkomer ontvangt deze voorzieningen en begeleiding in natura met leefgeld. Na een toetsmoment kan een statushouder die zichzelf redt op de arbeidsmarkt, eventueel eerder uitstromen. Dit betekent, dat een statushouder de eerste twee jaar geen recht heeft op gewone bijstand.

Uitholling van rechten
Er wordt nog een reeks van andere maatregelen voorgesteld om de rechten van werkenden en uitkeringsgerechtigden verder uit te hollen. Het ontslagrecht wordt versoepeld, de Wajong gaat naar beneden, de keuringen voor de WIA worden nog strenger, en de koopkracht van vooral mensen met een laag inkomen wordt uitgehold door verhoging van het lage BTW-tarief. Dat wordt zogenaamd gecompenseerd met belastingverlagingen, maar vele minima profiteren hier niet van en AOW-ers bijvoorbeeld betalen geen belasting. Dus die hebben er niks aan.
Tegenover de verdergaande verarming van velen staat de verrijking van een minderheid. Belastingtarieven gaan omlaag en de bedrijven krijgen allerlei douceurtjes, zoals de afschaffing van de dividend-belasting. Gaat hert regeerakkoord worden uitgevoerd?

Gaat het regeerakkoord worden uitgevoerd?
De VVD kon 40 jaar lang bijna onafgebroken in de regering haar neoliberale beleid uitvoeren, ook al waren ze een minderheid, omdat vooral de sociaal-democratie in de vorm van de massaorganisatie bij de vakbonden en de Partij van de Arbeid in ruil voor wat concessies dat beleid als het erop aan kwam legitimeerde. Zij verkochten het beleid aan een morrende achterban middels de sleutelposities die ze in die massa-organisaties en in de lokale bestuursorganen innamen. Op die posten hielden ze al te rigoreuze acties tegen de neoliberale regering waarvoor in de morrende achterban gepleit werd, tegen. Daarbij werden figuren als Dijsselbloem als leiders naar voren geschoven, die ook neoliberaal dachten.

Met de historische nederlaag van de Partij van de Arbeid bij de verkiezingen is deze legitimatiebasis verdwenen. De schrijvers van het regeerakkoord zijn zich er zeer van bewust dat de bereidheid van een meerderheid van de bevolking in het algemeen en van het maatschappelijk middenveld en de lagere bestuursorganen in het bijzonder om de maatregelen uit te voeren, de achilleshiel is van de nieuwe coalitie, die toch al steunt op een zeer krappe meerderheid, hoewel ze waarschijnlijk als het erop aankomt wel steun van de SGP en ander rechtse splinterpartijen zullen krijgen en misschien incidentele steun van de PVV.

Op veel plaatsen in het regeerakkoord wordt gezegd dat in overleg zal worden getreden met instituties in de samenleving. Hiervoor kwam al ter sprake, dat men bestuursakkoorden wil met de gemeenten, verenigd in de VNG. En nieuwe akkoorden met de vakbonden, milieuorganisaties en die in de gezondheidszorg. Maar het scenario dat zich voltrok tijdens het kabinet Rutte I zal in mijn ogen worden herhaald.

Mislukte onderhandelingen tijdens Rutte I
Het kabinet Rutte I was een coalitie van CDA en VVD met gedoogsteun van de PVV, net als het nieuwe kabinet met een krappe meerderheid. Ook toen ontbrak de legitimatiebasis van de sociaal-democratie gedeeltelijk. Het kabinet begon onderhandelingen met lagere bestuursorganen over een bestuursakkoord op verschillende terreinen. Deze onderhandelingen verliepen zeer moeizaam. Vooral de sociaal democraten die in veel gemeenten belangrijke bestuurlijke posities hadden, lagen dwars.

Uiteindelijk ging de VNG akkoord, met uitzondering van de toenmalige nieuwe wet Werken naar Vermogen die moest dienen als vervanging van de Wet Werk en Bijstand. Ook in deze wet werd de zogenaamde loondispensatie voorgesteld, net als de nieuwe regering nu doet, dus werken voor bijstandsgerechtigden beneden het wettelijk minimumloon.

Er was tijdens de onderhandelingen grote onenigheid over de budgetten die de lagere bestuursorganen zouden krijgen voor decentralisatie en overheveling van bevoegdheden. Pas tijdens het kabinet Rutte II, toen de Partij van de Arbeid weer in de regering zat, kon de Participatiewet worden ingevoerd, die in veel opzichten lijkt op de nooit ingevoerde Wet Werken naar Vermogen, en konden ook op andere beleidsterreinen zoals de WMO en de gezondheidszorg bestuurlijke decentralisaties worden doorgevoerd. Daarnaast kon toen een sociaal akkoord worden gesloten met de vakbeweging.

Nieuwe onderhandelingen
Nu de legitimatiebasis van de sociaal-democratie weer ontbreekt, lijkt het zeer waarschijnlijk dat het scenario van 2010/2011 zich zal herhalen. Weliswaar heeft de Partij van de Arbeid een historische nederlaag geleden, maar haar kaderleden nemen nog steeds sleutelposities in bij het maatschappelijk middenveld van vakbonden, lokale bestuursorganen, ambtenarij, milieu en organisaties op het gebied van wonen, etc. Zij zullen zich nu samen met anderen met hand en tand gaan verzetten tegen de maatregelen in het regeerakkoord. Met andere woorden: de mensen in het land, het maatschappelijk middenveld en delen van de lagere bestuursorganen zullen dit akkoord gewoon niet uitvoeren.

In dit verband zijn de gemeenteraadsverkiezingen meer dan ooit belangrijk. Het lot van het nieuwe kabinet zal deels afhangen van de krachtsverhoudingen in de gemeenten en bij de VNG die wel of niet in verzet zullen komen tegen de regeringsmaatregelen. In Amsterdam hebben Groen Links, Partij van de Arbeid en SP, dus de sociaal-democratie in de hoofdstad, al een Pact van Amsterdam gesloten, gepresenteerd op een bijeenkomst in De Balie op 22 october, waarbij ze in de aanval gaan tegen de nieuwe regering en grotere autonomie voor de regio’s eisen.

Ook de FNV lijkt op oorlogspad te willen gaan. Hoewel ze die plannen in het verleden ook hadden, toen er niets van terecht kwam, kunnen dit toch de eerste voorboden zijn van massaal maatschappelijk verzet tegen de nieuwe regering. Hoewel, in het verleden heb ik dit ook wel eens voorspeld, en toen kwam er niks van terecht omdat ik mij vergiste in de toenmalige betekenis van de oorlogsrituelen vanuit de sociaal-democratie, die altijd weer naadloos overgingen in een compromispolitiek met de neoliberalen die er bij vele sociaal-democraten tot op het bot ingebakken zit.
Maar ik hoop ook dat velen ervan doordrongen zijn dat ze deze keer de oppositie op een waarachtige manier zullen moeten voeren, en niet zoals in het verleden is gebeurd op nationaal niveau compromissen gaan sluiten, waarbij eenvoudigweg het neoliberale beleid van de afgelopen decennia wordt voortgezet. Anders wordt de PVV bij de volgende verkiezingen alleen maar weer veel groter.

Piet van der Lende

Enquête bereik van media onder Amsterdammers

De Vereniging Bijstandsbond heeft het initiatief genomen om een enquête te houden onder Amsterdammers. Alle Amsterdammers kunnen de enquête invullen. De enquête is bedoeld om een indruk te krijgen van de (sociale) media en andere methoden waarmee Amsterdammers hun informatie verzamelen om zo de informatieverstrekking van de Bijstandsbond over werk, inkomen, minimaregelingen etc. te kunnen verbeteren. Wij doen dit om een idee te hebben van hoe wij u het beste informatie kunnen verstrekken om de weg te vinden in die bureaucratische doolhoven met ingewikkelde formulieren. Het zijn hopelijk heldere eenvoudige vragen, invullen kost 5 minuten.

U zou ons zeer helpen als u de enquête zou willen invullen wanneer u in Amsterdam woont op http://enquete.bijstandsbond.amsterdam

Traditionele sjablonen van lokale PvdA bestuurders

Geluisterd naar de installatierede van de nieuwe burgemeester van Zaanstad, Jan Hamming. Mijn God, ik hoop niet dat Amsterdam zo’n burgemeester krijgt. De stokoude Partij van de Arbeid sjablonen volgens de lijnen waarom ze onderuit gegaan zijn bij de verkiezingen. Hij zet de werkloosheid en de vacatures in het bedrijfsleven ongenuanceerd tegenover elkaar, zoals alle ongenuanceerde werklozen bashers doen zonder te kijken naar de achtergronden ervan, een redenering die functioneert als een urenlange ritmies getrommel volgens dezelfde sjablonen die we al decennia horen. En hij begint dan een verhaal over het benutten van talenten van werklozen en jongeren. Dus zoals tegenwoordig in de Partij van de Arbeid blijkbaar gebruikelijk is, geen enkel woord meer over het feit, dat er domweg te weinig banen zijn, dat werkgevers discrimineren, dat ze hun eisen niet aanpassen en vooral goedkope arbeidskrachten willen in flexibele constructies waarbij je geen leven meer hebt. Mooie woorden over begrip voor elkaar en mensen zien staan, maar ondertussen voor een keiharde aanpak van de mensen in de bijstand, die grotendeels arbeidsongeschikt zijn en in de bijstand zijn terechtgekomen niet omdat ze werkloos zijn, maar omdat ze bijvoorbeeld als student of ZZP-er niet verzekerd waren voor de arbeidsongeschiktheidswetten en die dus niet kunnen werken en op de bijstand zijn aangewezen. Maar Hamming wil een bijstandsvrije gemeente. Ik weet wel wat hij bedoelt. Zet ze maar onder druk die arbeidsongeschikten, Jan Hamming, schop ze de bijstand uit, want het ligt bij deze sociaal-democraat niet meer aan de structurele problemen van de tegenstelling tussen rijk en arm en de mismatch op de arbeidsmarkt waarbij werkgevers geen cent willen uitgeven aan scholing van wat moeilijker bemiddelbaren. Daarover geen woord. Het ligt allemaal aan de werklozen zelf, die werkloosheid, en hij haalt het voorbeeld aan van de hockeycoach die een speelster trainde en op haar kracht aansprak. Het traditionale gebakken lucht verhaal van de reïntegratiebedrijven en sociale dienst ambtenaren, die niets bereiken om de mensen aan het werk te helpen. En natuurlijk, Jan Hamming dreigt ook. Fraude en criminaliteit hard aanpakken zegt hij en de burgers moeten mensen verklikken en dan gaan we er samen tegenaan. Dus tussen alle fraaie bewoordingen over Zaankanters gewoon een keiharde bestuurder, gespeend van iedere vorm van creativiteit, die voortgaat op de doodlopende wegen van een sociaal-democratie die ook de laatste restjes aanhang dreigt te verliezen. En natuurlijk, zoals een traditionele PvdA burgemeester betaamt in het kielzog van vele lokale PvdA bestuurders, focussen op megalomane grootschalige toeristen en culturele projecten die bakken met geld kosten en ‘Zaanstad op de kaart moeten zetten’ Iets met een Monet jaar , naar analogie van het Jeroen Bosch jaar in Den Bosch. Ik hoop werkelijk dat we in Amsterdam -ik hoop dat van der Laan nog lang leeft- een andere burgemeester krijgen die iets creatiever aankijkt tegen de oude reflexen van traditionele PvdA bestuurders op doodlopende wegen. Dat moest er even uit.