vv


Willemsoord

vvWillemsoord lag eerst in de gemeente Steenwijkerwold en nu in de gemeente Steenwijkerland, maar werd gerekend tot een van de vrije kolonien van de Maatschappij van Weldadigheid. Het landschap in de omgeving van Willemsoord heeft haar huidige karakter voor een groot deel te danken aan de activiteiten van deze Maatschappij. In de 19e eeuw waren de mogelijkheden voor landbouw niet erg gunstig aangezien de grond bestond uit voormalige schrale hoge heide doorzaaid met stenen, waaronder vele vuurstenen (silex). Zie voor een beschrijving van de grond in deze omgeving ook Baars. De Maatschappij van Weldadigheid werd in de eerste helft van de 19e eeuw opgericht om deze arme heidevelden in de omgeving van Willemsoord in cultuur te brengen en zo een bestaansbasis te bieden voor vele arme gezinnen uit de grote steden in het westen van het land. Ook de bebouwing en het ontstaan van Willemsoord is het gevolg van de activiteiten van de Maatschappij van Weldadigheid. Het dorp werd in 1820 aangelegd. Willemsoord bestond in het begin uit twee dubbelrijige bebouwingsassen die elkaar kruisten in het centrum van het dorp. Deze kern van het dorp is nu het kruispunt van de weg naar de 'Paasloo regel' en de Rijksstraatweg, die van Wolvega naar Steenwijk loopt en die in 1829 aangelegd is. (Zie foto van het kruispunt hierboven) Aanvankelijk werden langs deze wegen de woningen van de koloniebewoners gebouwd, en er werden voor verschillende doeleinden gebouwen gesticht op de vier hoeken van het kruispunt. Van die oorspronkelijke situatie is niet veel meer herkenbaar. In de tijd van Van der Aa, omstreeks 1840 waren er 175 woningen voor 1050 mensen. (1)

Nog steeds is een opvallend element in de bebouwing van het landschap dat er in de jaren 1864 en 1865 door de Maatschappij van Weldadigheid in de omgeving van Willemsoord drie grote modelboerderijen werden gebouwd. Hier werden de arme mensen die niet zelfstandig een boerderijtje konden bestieren tewerk gesteld. De drie boerehoeven werden hoeve Amsterdam, hoeve Utrecht en hoeve Generaal van den Bosch genoemd. Van deze drie grote boerderijen heeft de hoeve Amsterdam het meest zijn oorspronkelijke langwerpige vorm behouden. We vinden dergelijke hoeven ook bij de andere dorpen die dankzij de Maatschappij van Weldadigheid zijn ontstaan. (Frederiksoord en Wilhelminaoord)

Wanneer u meer wilt weten over Willemsoord en de Maatschappij van Weldadigheid kunt u verschillende websites raadplegen. Het archief van de Maatschappij bevindt zich in het Rijksarchief in Drente.

Maatschappij van Weldadigheid
Archieven van de Maatschappij van Weldadigheid (1)
Archieven van de Maatschappij van Weldadigheid (2)
Artikel over de Maatschappij in het tijdschrift Noorderbreedte
Nog meer gegevens op een geneologiepagina
Museum de Koloniehof

(1) Van der Aa deel 12 blz 454

samenstelling tekst en lay out pagina: Piet van der Lende