vv


Noordwolde

vv Hiernaast ziet u de kerk van Noordwolde. In de tijd voor de Reformatie behoorde een vicarie tot deze kerk, die gewijd was aan St. Anthonius. 28 maart 1564 is er de institutie van Albertus Nicolai tot de prebende of vicarie, gesticht ter eere van God en St. Anthonius in de parochiekerk van Noordtwolda, vacant door resignatie of dimissie van Damianus Pauli, krachtens presentatie van Conradus Joannis pastoor, Andreas Rossingius vicaris,
Wybrandus Nicolai
'stellinck, judex secularis', Johannes Nicolai en
Johannes Petri fabriekmeesters en de gemeente dier parochie.. Het is een beetje ondduidelijk of het feit, dat de vicarie gewijd was aan St Anthonius betekent, dat de gehele kerk aan deze heilige gewijd was. Andere bronnen zijn niet bekend. (1) (Zie voor de betekenis van de verschillende termen de uitleg over de middeleeuwse organisatie van het kerkbestuur)

Van der Aa zegt van de situatie omstreeks 1840: het is een groot dorp, bevattende niet minder dan 2100 inwoners. (2) Hij merkt verder op dat vanwege de afgravingen van het hoogveen voor de turf dit dorp een grote bloei gekend heeft waarbij er van jaar tot jaar nieuwe huizen werden aangebouwd. Om de turf van hier te vervoeren, heeft men met grote kosten door hoog land een vaart gegraven, die de Noordwolder-sloot genoemd wordt. In de eerste helft van de 19e eeuw had men er een blauwververij en een korenmolen. In de 19e eeuw werd er nog steeds, zij het op kleinere schaal turf gegraven die dienst deed als fabrieksturf. Van der Aa geeft verder de volgende beschrijving van Noordwolde in de 19e eeuw. 'Wat westelijker dan de kerkbuurt, heeft men eene fraaije buurt op de wal van de Noordwolder-sloot, over welke eene valbrug ligt, en waarbij ook een veenheerenhuis gebouwd is. Een weinig noordelijker heeft men eenige huizen, in een vermakelijk boschaadje, insgelijks door de eigenaars der veenen gebouwd. Wat westelijker ligt de Molenburen, en vrij ver ten Noordoosten, op de heide, de buurtschap Zandhuizen'. De kerkelijke gemeenten Noordwolde-en-Beuil en Steggerden-en-Vinkega hadden te zamen als eerste predikant, in 1591, een zekere Marten Evers Kuiper, die aan het einde van die eeuw vertrokken schijn te zijn. In 1727 zijn de kerkelijke gemeenten Noordwolde en Boyl aan de ene kant en Steggerda-Vinkega aan de andere kant gescheiden en kregen zij ieder een predikant. In Noordwolde-en-Beuil kwam in 1727 als eersten predikant Abraham Kruger, die er in het laatst van 1728 of in januari 1729 overleed. Bij Noordwolde lag eertijds het Noordwolder meer, een meertje ten zuiden van Noordwolde. Het stond met de Noordwolder-sloot in verbinding. Deze Noordwolder sloot begon enige kilometers ten zuiden van Noordwolde, liep in noordelijke richting naar dit dorp, van waar zij, in een westelijke richting langs de Molenburen naar de Finkegaster-sloot liep, waarna beide sloten verenigd naar het noordwesten liepen en in de Linde uitkwamen.

Dorpsarchief Noordwolde

vvHet Dorpsarchief Noordwolde (DAN) verzamelt historisch materiaal betreffende Noordwolde (Friesland, Weststellingwerf) en omgeving en probeert dit toegankelijk te maken voor geïnteresseerden.

Daarbij gaat het niet alleen om het verzamelen van oude boeken en documenten. Ook beeldmateriaal (foto's, video-opnamen) is zeer welkom.

Op vele manieren wordt die lokale geschiedenis onder de aandacht van het publiek gebracht. Zo is het DAN met een schat aan historisch materiaal steeds aanwezig op de in Noordwolde traditionele zomermarkten, terwijl zij door het organiseren van "Sneupersdagen" - waarop een ieder vrij in het materiaal kan rondkijken - en een jaarlijkse cursus "Geschiedenis van Noordwolde" die veel inwoners en oud-inwoners van de Oosthoek van Weststellingwerf een blik in het lokale verleden heeft gegund.

Het DAN kan daarbij bogen op een zeer goede samenwerking met verwante instellingen. Zo heeft het Nationaal Vlechtmuseum Noordwolde - gevestigd in de voormalige "Rietvlechtschool" - de "Leerarenkamer" in dit historische gebouw ter beschikking van het DAN gesteld en ook de Openbare Bibliotheek Weststellingwerf heeft een royale opslagruimte voor materialen verzorgd.
Dorpsarchief Noordwolde

30 augustus, 2006

Nationale vlechtdagen bij het nationaal Vlechtmuseum in Noordwolde

vvNoordwolde stond eertijds bekend als het 'Vlechtdorp van Nederland'. In de 19e en 20e eeuw vlocht de bevolking van wilgenteen en biezen uit de omgeving en later rotan uit de tropen manden, stoelen, wiegen en andere producten. Deze economische activiteiten zijn inmiddels zo goed als verdwenen, maar in het Nationaal Vlechtmuseum wordt de herinnering aan het vlechtambacht levend gehouden. Het gaat daarbij niet alleen om een museum waar over vroeger verteld wordt. Nog steeds zijn er veel mensen die zich uit liefhebberij met vlechten bezig houden en allerlei activiteiten van deze hobbyisten en hun verenigingen worden vanuit het Nationaal Vlechtmuseum gestimuleerd. Zo blijft het vlechtambacht een levende traditie. In 2006 werden zaterdag 26 en zondag 27 augustus op het terrein voor het museum de nationale vlechtdagen georganiseerd. Dat gebeurde voor de tweede keer. Allerlei vlecht-technieken waren er te zien, zoals het vlechten van manden, van eendenkorven, en touw vlechten. Er waren zelfs standhouders uit het buitenland overgekomen, oa uit Finland. Het thema van dit jaar was 'vlechten en water'. Extra aandacht dus voor het vlechten van boten en manden, vlechtwerk voor waterwerken en fuiken voor de visserij. Hierboven ziet u een palingfuik gevlochten van wilgetenen, die in een van de stands werd getoond. Er was een podium op het terrein opgesteld waar verschillende muzikanten, koren en dansgroepen te zien waren. De ongeveer 3000 bezoekers hebben op beide dagen van een mooi spektakel kunnen genieten.

(1) B.M. de Jonge van Ellemeet. Institutien, Proclamatiën en Collatiën van den Aartsdiaken van St. Marie in het Decanaat Drente. In: Archief voor de geschiedenis van het Aartsbisdom Utrecht. Twee en veertigste deel. Utrecht. Wed. J.R. van Rossum, 1916 blz 317
(2) Van der Aa deel 8 blz 310

 

samenstelling tekst en lay out pagina: Piet van der Lende